13 lipca 2011

"30. rocznica strajków studenckich, podpisania Porozumienia Łódzkiego i rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów "

17 lutego 2011 roku obchodzono 30 rocznicę podpisania Porozumienia Łódzkiego między strajkującymi studentami a ówczesną, komunistyczną władzą. 30 lat temu studentom udało się wywalczyć rejestrację Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Władze zgodziły się też spełnić kilka postulatów studenckich: skrócenie służby wojskowej studentów, wybór lektoratów (studenci sprzeciwiali się przymusowej nauce języka rosyjskiego), wydłużenie okresu studiów do 5 lat i możliwość zrzeszania się i uczestnictwa w senatach uczelni. W porozumieniu zawarto również obietnicę poprawy sytuacji socjalnej studiujących.

więcej...

31 stycznia 2011

"Obchody 30. rocznicy strajków studenckich, podpisania Porozumienia Łódzkiego i rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów"

17 lutego 2011 roku mija 30. rocznica podpisania Porozumienia Łódzkiego między strajkującymi studentami a ówczesną, komunistyczną władzą. Porozumienie to dotyczyło rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów oraz realizacji postulatów studentów i świata polskiej nauki.

więcej...

21 września 2009

"NZS-Pokolenie 89'"

22 września 2009 r. - XX tocznica ponownej rejestracji NZS. więcej...





Początek NZS

27 sierpnia 1980 r. w Gdańsku studenci ogłaszają listę postulatów, wśród których znajduje się żądanie rejestracji niezależnej organizacji studenckiej. Kilka dni później tworzą komitet założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów Polskich Uniwersytetu Gdańskiego. Podobne inicjatywy pojawiają się w tym czasie w innych ośrodkach akademickich.
28 września 1980 r., w mieszkaniu Jacka Bartyzela (Ruch Młodej Polski), powstaje Międzyuczelniany Komitet Założycielski Niezależnego Związku Studentów Łodzi.
18 – 19 października 1980 r. na zjeździe w Warszawie, powstaje Ogólnopolski Komitet Założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Przedstawicielem Łodzi w OKZ jest Piotr Bikont.

Walka o autonomię uczelni i rejestrtrację

W listopadzie 1980 r. trwa akcja „Solidarne Czekanie” w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Polega ona na pozostawaniu w budynkach uczelni po zakończeniu zajęć dydaktycznych. Postulowane są zmiany w działaniu uczelni.
6 stycznia 1981 r. studenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego rozpoczynają akcję „Solidarnego Czekania”, która szybko przenosi się na inne wydziały. Negocjacje z władzami UŁ o odnowę uczelni nie przynoszą spodziewanych efektów. Fiasko rozmów powoduje wzmocnienie determinacji studentów.
11 – 12 stycznia 1981 r. odbywa się strajk okupacyjny na Wydziale Matematyczno-Fizyczno-Chemicznym UŁ – pierwszy od 1968 r. strajk studencki z przerwaniem zajęć.
11 stycznia 1981 r. zostaje ogłoszona na UŁ „Gotowość Protestacyjna” do czasu przyjazdu komisji rządowej.
21 stycznia 1981 r. rozpoczynają się na Wydziale Filologicznym UŁ rokowania z delegacją Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i Techniki, na czele której stoi wiceminister Stanisław Czajka. Po zerwaniu rozmów o godz. 21, Wojciech Walczak i Wiesław Urbański (przewodniczący i wiceprzewodniczący NZS UŁ) ogłaszają strajk okupacyjny na Uniwersytecie Łódzkim – jak się później okazuje, najdłuższy i największy strajk studencki – obejmuje 5 uczelni łódzkich i ok. 10 tys. studentów.
9 lutego 1981 r. Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu ogłasza pierwszy strajk solidarnościowy z Łodzią. Zaczynają przyłączać się kolejne uczelnie w Polsce. Fala strajków narasta zwłaszcza 16 i 17 lutego.
17 lutego 1981 r. zostaje zarejestrowane Niezależne Zrzeszenie Studentów, co jest warunkiem zakończenia strajku w Łodzi.
18 lutego 1981 r., w auli Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, zostaje podpisane POROZUMIENIE ŁĂ“DZKIE. Realizacja jego uzgodnień zmienia życie akademickie w całym kraju. Władze wyższych uczelni są od tej pory wybierane demokratycznie, cieszą się dużą autonomią, a Niezależne Zrzeszenie Studentów staje się symbolem i gwarantem tej zmiany.
W kwietniu 1981 r. odbywa się I Krajowy Zjazd NZS. Zostają wybrane władze ogólnopolskie. Wojciech Walczak, przewodniczący NZS UŁ, zostaje wiceprzewodniczącym Krajowej Komisji Koordynacyjnej NZS. Organizacja liczy w tym czasie ok. 80 tysięcy członków.

Stan wojenny

13 grudnia 1981 r. władze PRL wprowadzają stan wojenny. Wielu działaczy NZS zostaje internowanych. W kilku ośrodkach akademickich NZS organizuje strajki.
14 – 15 grudnia 1981 r. trwa strajk okupacyjny na Wydziale Prawa UŁ. Na czele strajku staje Leszek Owczarek – przewodniczący NZS UŁ. Strajk brutalnie rozpędza ZOMO. 5 stycznia 1982 r. komunistyczne władze rozwiązują NZS uznając je za szczególnie niebezpieczną organizację. Od tej pory Zrzeszenie działa nielegalnie. Wielu jego członków włącza się w działalność struktur podziemnych, głównie w publikowanie i kolportaż wydawnictw nielegalnych, a także organizację akcji protestacyjnych. Sławę zyskują, działające w Warszawie, Grupy Oporu „Solidarni”, mające na swym koncie kilka spektakularnych akcji – organizuje je Teodor Klincewicz, wiceprzewodniczący KKK NZS. Część działaczy NZS, od połowy 1982 r., tworzy na uczelniach, działający legalnie, samorząd studencki.
10 listopada 1982 r., na wezwanie podziemnej Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność”, w rocznicę rejestracji „Solidarności”, NZS organizuje na Wydziale Prawa i Administracji oraz Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ 4-godzinny strajk polegający na bojkocie zajęć i wiecu przed budynkiem.

Lata osiemdziesiąte

W połowie lat osiemdziesiątych odtwarzają się ogólnopolskie, nieformalne struktury NZS. Następuje zintensyfikowanie działań nielegalnych oraz prób działań legalnych, takich jak samorządy, koła naukowe, kluby turystyczne, duszpasterstwa akademickie, organizacje samopomocowe itd. W zrzeszeniu zaczyna działać nowe pokolenie. Powstaje Ruch Wolność i Pokój z Jackiem Czaputowiczem i Janem Marią Rokitą oraz sławna Pomarańczowa Alternatywa.
W końcu lat osiemdziesiątych, po III Krajowym Zjeździe, NZS podejmuje próbę jawnej działalności. Publicznie ogłasza skład władz krajowych i występuje o rejestrację organizacji. Komunistyczne władze, oczywiście, odmawiają. W marcu 1988 r. ZOMO brutalnie rozbijają demonstrację NZS pod pomnikiem Adama Mickiewicza w Warszawie.
W 1988 r., podczas strajków „Solidarności”, NZS organizuje akcje solidarnościowe i protestacyjne w kilkunastu miastach oraz wspiera strajkujących. Jesienią tego roku zrzeszenie liczy już około 20 tysięcy członków i wydaje w całym kraju ponad sto różnych pism. Poza nurtem dążącym do jawności, istnieje cały czas grupa działająca w konspiracji.
W Łodzi Wiesław Maciejewski, członek NZS, który jako student nauczył się sitodruku podczas strajku w 1981 r., wydaje od początku stanu wojennego „Biuletyn Łódzki”. Do wyborów w czerwcu 1989 r. wychodzi prawie dwieście numerów o nakładzie jednorazowym sięgającym 5000 egzemplarzy. Artykuły pisuje m. in. NZS-owiec Maciej Maciejewski – negocjator w rokowaniach z rządem PRL w 1981 r. w Łodzi.
W tym okresie, w całym kraju mają miejsce akcje domagające się legalizacji NZS. 24 – 29 maja 1989 r. odbywa się na UŁ strajk okupacyjny o rejestrację NZS.

W 1989 r. ma też miejsce w centrum Łodzi duża demonstracja uliczna NZS nie powstrzymywana już przez Milicję Obywatelską.
22 września 1989 r., miesiąc po objęciu funkcji premiera przez Tadeusza Mazowieckiego, Niezależne Zrzeszenie Studentów zostaje ponownie zarejestrowane. Do 2000 r. członkami NZS jest 180 tys. młodych ludzi.*
Liczni działacze i członkowie Niezależnego Zrzeszenia Studentów to obecnie członkowie różnych partii politycznych. Tylko tych z pierwszych stron gazet można wymienić kilkudziesięciu. Ich znakiem szczególnym, jak i całego Zrzeszenia, jest antykomunizm. Nie przypadkiem NZS, jako jedyna organizacja w czasach PRL, nie miała wpisanej w statucie „kierowniczej roli partii” i została zdelegalizowana w stanie wojennym jako pierwsza.

Czas studiów to ostatni okres życia, kiedy można zastanawiać się nad swoją przyszłością. Później jest już tylko gorączkowe poszukiwanie zajęcia, które pozwoli „jakoś” przejść przez życie. NZS funkcjonuje po to, by student mógł już w trakcie zdobywania wyższego wykształcenia zbierać niezbędne w dorosłym życiu doświadczenie i pewność siebie. Poprzez pracę przy różnych akcjach można wszechstronnie rozwinąć się i przygotować na efektywne wejście w dorosłe życie. Kilka godzin poświęcanych codziennie NZS – owi to żaden wysiłek wobec nagrody, która czeka po odebraniu dyplomu. Tą bezcenną nagrodą jest praca i możliwość kreowania rzeczywistości. A wszystko to zdobyte w przyjaznej i studenckiej atmosferze, która często – przecież nie jedna osoba działa w NZSie – trwa przez całe życie.
Podstawowe cele NZS – u to dbałość o brać studencką, pielęgnowanie tradycji, kształtowanie patriotyzmu oraz pamięć o historii. Bez tych wartości nikt daleko nie dotrze.

*Andrzej Anusz, NZS 1980 – 2000. Agencja Wydawnicza i Reklamowa „Akces”, Warszawa 2000.

Oprac. Zbigniew Ĺťołnierczyk, red. Edward Chudzik - 2006r.

Aktualizacja: Grzegorz Dębowski